Sáng nay, tôi lại mắc một lỗi rất… cơ bản.Một cửa hàng ở Phú Nhuận. Một vị trí mà nếu nhìn bằng số lượng cửa hàng đã từng mở thì tôi là người hoàn toàn biết trước rủi ro. Tôi biết khu này liên quan đến quy hoạch cũ, tôi biết khả năng cao sẽ vướng giấy phép xây dựng, tôi cũng biết nếu không rà kỹ từ đầu thì khi triển khai sẽ phát sinh chi phí. Nhưng rồi tôi vẫn chủ quan. Chủ quan vì nghĩ mình đã gặp nhiều ca tương tự, chủ quan vì nghĩ chắc không đến mức phức tạp, chủ quan vì giai đoạn thương lượng hợp đồng diễn ra khá suôn sẻ.Và kết quả thì không bất ngờ lắm. Khi bắt tay vào làm, công ty phải tốn thêm một khoản chi phí không nhỏ chỉ để xử lý hồ sơ, xin phép, chỉnh sửa những thứ mà lẽ ra hoàn toàn có thể nhìn ra trước khi ký hợp đồng nếu mình đủ chậm và đủ kỹ.
Tôi kể chuyện này không phải để than. Tôi kể để nói một điều rất thật: chúng ta không sai ở lúc khai trương, chúng ta thường sai từ trước khi ký hợp đồng. Điều này đúng với cả tôi, một người đã mở không ít cửa hàng, chứ không chỉ những ai mở lần đầu.
Tôi gặp rất nhiều người mở cửa hàng lần đầu và họ thường đến với một trạng thái giống nhau: vừa háo hức vừa lo lắng. Háo hức vì cuối cùng cũng có một cái gì đó “của mình”. Lo lắng vì tiền bỏ ra là tiền thật, áp lực là áp lực thật. Họ hay nói với tôi những câu rất quen: “Em sợ chọn nhầm mặt bằng”, “Em chưa rành thị trường”, “Em thiếu kinh nghiệm”.
Nghe thì đúng. Nhưng đó chưa phải vấn đề thật.Vấn đề thật là họ đang phải đưa ra một quyết định tài chính rất lớn, có thể kéo dài ba đến năm năm, trong khi chưa đủ năng lực để hiểu mình đang ký vào cái gì. Họ chưa hiểu mức độ của trò chơi mà mình vừa bước vào, nhưng lại không có quyền trì hoãn. Chủ nhà thì giục, môi giới thì hối, trong đầu chỉ còn một suy nghĩ rất quen: “Không chốt là mất”. Và thế là ký.
Từ đây, những điểm mù bắt đầu xuất hiện.
– Điểm mù đầu tiên là không biết thế nào là một cửa hàng sống được. Rất nhiều người không trả lời được những câu hỏi căn bản: bao nhiêu khách mỗi ngày thì cửa hàng này sống, doanh thu tối thiểu là bao nhiêu để không lỗ kéo dài, tiền thuê này chiếm bao nhiêu phần trăm khả năng chịu đựng của mình, nếu ba đến sáu tháng đầu không đạt thì mình sẽ mất tối đa bao nhiêu tiền. Khi không có ngưỡng, mọi mặt bằng đều có vẻ “chấp nhận được”, và đó là lý do vì sao người mới rất dễ gật đầu.
– Điểm mù thứ hai là nhầm lẫn giữa cảm giác và thực tế. Thấy xe đông thì tưởng khách đông. Thấy khu mới thì tưởng tiềm năng. Thấy nhiều người hỏi thì tưởng có nhu cầu. Nhưng thực tế thì khác. Xe đông chưa chắc là xe của người sẵn sàng dừng lại. Người dừng lại chưa chắc bước vào. Bước vào chưa chắc mua. Và mua chưa chắc quay lại. Những ảo giác này khiến người mới tự tin sớm hơn năng lực thật của mình, và đó là một sự tự tin rất nguy hiểm.
– Điểm mù thứ ba đến từ những người xung quanh. Môi giới cần giao dịch. Chủ nhà cần cho thuê. Không ai trong số họ chịu trách nhiệm cho việc cửa hàng của bạn sống hay chết sau sáu tháng. Nhưng người mới thì không đủ trải nghiệm để phân biệt ai đang tư vấn, ai đang thuyết phục, ai đang dẫn mình đi theo hướng có lợi cho họ. Và thế là họ nghe, rồi ký.
– Điểm mù cuối cùng, cũng là điểm đau nhất, chỉ xuất hiện khi cửa hàng không đạt như kỳ vọng. Lúc đó, rất ít người quay lại nhìn quyết định chọn điểm bán. Họ đổ cho marketing chưa đủ mạnh, đổ cho nhân viên chưa tốt, đổ cho giá chưa hợp lý, đổ cho thời điểm. Không phải vì họ không dám nhìn sự thật, mà vì nhìn vào quyết định chọn mặt bằng là nhìn vào quyết định lớn nhất và đau nhất. Thừa nhận nó sai đồng nghĩa với việc thừa nhận mình đã sai ngay từ đầu.
Câu chuyện sáng nay ở Phú Nhuận nhắc tôi một điều rất quan trọng: kinh nghiệm không giúp bạn miễn nhiễm với sai lầm, nó chỉ giúp bạn giảm xác suất sai nếu bạn không chủ quan. Với người mở cửa hàng lần đầu, vấn đề không phải là thiếu cố gắng hay thiếu đam mê, mà là họ đang phải ký vào một quyết định lớn khi chưa đủ công cụ để nhìn ra rủi ro, và không ai giúp họ dừng lại đúng lúc.
Nếu phải đúc kết lại, thì đây là 5 bài học tôi nghĩ người mở cửa hàng lần đầu nên nhớ để tránh trả học phí quá đắt.
#1: Đừng ký khi bạn chưa biết ngưỡng sống của cửa hàng. Không biết bao nhiêu khách là đủ, bao nhiêu doanh thu là tối thiểu thì mọi mặt bằng đều có vẻ ổn.
#2: Đừng tin vào cảm giác nhiều hơn dữ liệu. Đông xe, khu mới, nhiều người hỏi đều cần được kiểm tra lại bằng hành vi mua thật.
#3:Luôn nhớ rằng ai cũng có lợi ích riêng, trừ người trả tiền thuê. Hãy tự hỏi: nếu mình lỗ, ai là người chịu trách nhiệm?
#4: Hiểu rằng sai lầm lớn nhất thường nằm trước khi khai trương. Marketing, vận hành, nhân sự chỉ là phần sau, còn quyết định chọn điểm bán mới là thứ khóa rủi ro lâu dài.
#5: Cuối cùng, dừng lại đúng lúc không phải là hèn mà là khôn. Không ký một hợp đồng sai có khi là quyết định tốt nhất trong cả hành trình kinh doanh.
Nếu bạn đang chuẩn bị mở cửa hàng lần đầu, hãy nhớ rằng bạn không cần phải mở cho kịp. Bạn chỉ cần đừng ký sai. Và nếu trong lòng bạn đang có cảm giác băn khoăn, lo lắng, chưa thật sự yên tâm trước một quyết định lớn, thì cảm giác đó không sai. Sai là khi bạn cố lờ nó đi rồi ký tiếp.
Did you find this article helpful?
Sign up to receive new articles every week on store layout and retail development.
